Van Paul Pourveur

De realiteit van een slagveld is vervangen door het nieuws van de massamedia. De Golfoorlog vond haar essentie in beelden van een videospel, een propere oorlog zonder consequenties voor de werkelijkheid, volledig ingekapseld in een grote desinformatie waardoor uiteindelijk niemand meer weet wat er nu juist aan de hand is. Indien we de Franse filosoof Baudrillard mogen geloven, is het volstrekt aanvaardbaar aan te nemen dat de Golfoorlog nooit heeft plaatsgevonden. En nu deze oorlog afgelopen is, kunnen we spreken over of verwijzen naar deze niet-gebeurtenis.

 

Rein danst in Minsk

En daarmee is alles, zo niet meer, eigenlijk wel gezegd.

 

Medea mist vuur

Medea fascineert toeschouwers al meer dan 2500 jaar. Logisch, want dit klassieke toneelstuk over een moeder die haar kinderen vermoordt, spreekt nog steeds tot de verbeelding. Toch wordt het in de versie van het Nationale Toneel nooit echt intens.

Het toneel heeft veel weg van een uitgestorven woestijn, waar je via een spiegelwand op neer kijkt. In deze barre omgeving speelt het verhaal van Medea zich af, een Griekse tragedie met een grote ‘T’. Dit decor, het dreigende geluid van didgeridoos en stemmige videobeelden vormen een betoverend en onheilspellend geheel.

Alles is in huis
Het verhaal wordt sfeervol verteld door topacteurs als Ariane Schluter (bekend van de film Ober), Peter Blok (Cloaca) en Peter Bolhuis (Waar is het Paard van Sinterklaas?). Tel daarbij op dat de regie in handen is van Johan Doesburg, die ook artistiek leider is van het Nationale Toneel en al meer dan vijfenveertig stukken succesvol regisseerde, en alle ingrediënten voor een oerschreeuw van een voorstelling lijken aanwezig.

Onderkoeld en veilig
Helaas. Zo dreigend als het decor overkomt, zo braafjes blijft lange tijd het spel. Doesburg zegt geïnteresseerd te zijn in ‘het fundamentalisme van Medea’. Toch maakt hij van haar geen verwoestend schepsel, maar een berekenende vrouw. Ze tiert, smeekt, aarzelt en vergiftigt , maar in de handen van Schluter verliest ze nooit de controle. De onderkoelde spanning die in de dialogen tussen haar en Jason (een sterke Peter Blok) sluimert, is spannend om naar te kijken, maar Medea mist uitbarstingen van oprechte emoties. Hierdoor blijft het gruwelijke thema, hoewel mooi weergegeven, op een veilige afstand.

Geen pieken
Eigenlijk doet Medea weinig écht fout. De voorstelling is smaakvol en verveelt geen moment. Wat mist zijn de pieken en een sterke eindsprint. Jammer, want de pijn en wanhoop van dit eeuwenoude stuk kunnen tot een overrompelende ervaring leiden. Het is allemaal prachtig om naar te kijken, maar er ontbreekt één ding: instinct.

Medea – Het Nationale Toneel
t/m 24/1/2009
Diverse locaties in Nederland
www.nationaletoneel.nl

 

Dreetje – Een goedmoedige soap in ongeveer 5 delen (2/5)

Giel: O.

Rachel: En nou terugkrabbelen, zeker?
Nu gaan we ineens hand in hand meezingen, zeker?
Nu gaan we ineens wel copyright betalen, zeker?

Giel: Ik had je helemaal niet herkend.

Rachel: Nee, iemand zal me ook ’s zien staan, zeker, voor alles wat ik voor André doe.

Giel: Je bent veel knapper in het echt.

Rachel: Het zal ook ‘s – Wát?

Giel: Je bent een hele aantrekkelijke vrouw.

Rachel: En jij bent de paus van Catalonië, zeker?

Giel: Ik meen het. Je lippen, je ogen, dat wespenlijfje.
Je mag dan wel de mond van een baggerwerker hebben, je bent gewoon een mooie meid.

Rachel: Gatverdamme! Als ik ergens een hekel aan heb, dan zijn dat van die opzuigers die doen…van die types die achter je rug…laten je geloven…

Giel: Ho! Je kan een hoop zeggen, maar ik ben géén opzuiger…

Rachel: Alleen maar om…om…

(Rachel begint te huilen)
Giel: Wat is er?

Rachel: (huilend) ‘MOOIE MEI-HEID!’

Giel: Da’s toch niks om voor te gaan huilen? Ik bedoelde het goed.

Rachel: De laatste die dat tegen me zei, was Dree-hee-hee-tje…
(ze vermant zichzelf)
Nee, Rachel nee, niet huilen! Niet huilen!
(ze slaat zichzelf)
Ophouden nu, kutwijf! Ophouden!

(Giel pakt Rachels handen vast)
Giel: Hou op!

Rachel: Ik ben een sterke vrouw, ja toch zeker. Ja zeker?

Giel: Je bent een sterke vrouw. Een mooie sterke vrouw, hoor je. Een paardenbloem van een vrouw!

Rachel: (snikkend) Slijmbal.
(Giel geeft haar uit zijn pak een zakdoek, ze snuit haar neus) Dank je.

(stilte)

Giel: …Wil je misschien iets van me drinken?

Rachel: En jou laten betalen van het geld dat André toekomt? Nee, dank je.
Ik kan m’n eigen drankjes wel betalen…

Giel: Dat…(zucht)

(stilte. Giel begint te knorren)
Rachel: Wat doe je?

(Giel knort nogmaals)

Rachel: Doe normaal.

Giel: Ik probeer je aan het lachen te maken.

Rachel: Vertel dan een mop.
Jij kan ook alleen maar raar doen, hé?

Giel: Ik kan ook dansen.

(Rachel en Giel kijken elkaar aan)

Giel: Ik bedoel je, zou je…mag ik…

Rachel: Ja?

Giel: Wil je m’n oksels zien?

Rachel: Gatverdamme!

Giel: Sorry! Ik bedoel…

Rachel: Wat wil je nou?

Giel: Nee, laat maar. Stom idee.

(Giel staat op, Rachel houdt hem tegen)

Rachel: Nu wil ik het weten ook. Ik kan er niet tegen als mensen dingen voor me verzwijgen.

(Giel kijkt Rachel aan, perst de woorden uit zijn mond)

Giel: Ik dacht….zou…wil je misschien…dansen?

Rachel: Dansen?

Giel: Ik zei toch dat het een stom idee was.

Rachel: Wil jij…ik…jij…met mij?

Giel: Ja, ha-ha. Zeg maar tegen al je vrienden dat je ten dans bent gevraagd door een plaatjesdraaier in een varkenspak. Lachen, Giel.

Rachel: Ik heb nog helemaal geen nee gezegd.

Giel: Doe dat dan.

Rachel: De nacht is nog jong, plaatjesdraaier, en de dansvloer leeg.

Giel: Wat? Maar net vond je me nog een slijmbal…

Rachel: Nee, ik denk dat je gestoord bent. Maar misschien is knettergek wel precies wat we nodig hebben.

Giel: Zeker?

Rachel: Ja, zeker.
Barry!

(De barman zet ‘Geef mij je angst’ in. Rachel steekt haar hand uit naar Giel. Die neemt haar aanbod aan. Ze schuifelen.)

 

Deirdre

 

Bij een bushalte buiten Minsk

Hij gaf me een belangrijk advies:

Je moet veel rode dingen eten, daar krijg je een mooie rode blos van op je wangen.
Zelf had hij geen tanden meer, hij liep wel veertig kilometer op één dag.

In zijn meer was nog nooit iemand verdronken.
Ooit had hij een hele grote vis gevangen.

 

Dreetje – Een goedmoedige soap in ongeveer 5 delen (1/5)

1. (RACHEL HAZES zit in een bruin café aan de bar, ze drinkt whisky. In de bar wordt muziek van André Hazes gedraaid. Rachel praat tegen de barman, die niets terug zegt)

Rachel: Een beetje verliefd. Een beetje verliefd, ja.
Beetje verliefd op z’n stem, verliefd op jullie eigen centjes.
Maar betalen? Nee, zeker.
Wel met z’n allen naar Ahoy, en janken tot je een ons weegt, maar je zou ’s gewoon je portemonnee uit je broek moeten halen.
Als je, als je, een meloen koopt, op de markt, nou, dan ga je ‘m toch ook niet stelen?
Nou, dan.
En dan heb je ook nog ’s de meelifters, de uitvreters, de lijkenpikkers, de plaatjesdraaiers, en God weet wat voor tuig. Die moesten zich gaan schamen, ja zeker.
Komt hier straks zeker ook weer een imitator?
Lachen! Handjes in de lucht!
Ja, zeker.
Varkens zijn jullie, varkens.

(De barman schenkt nog een whisky voor haar in. GIEL BEELEN komt naast haar zitten, in een varkenspak.)

Giel: Een whisky, graag.
Doe maar een dubbele.
Doe maar een driedubbele.

Rachel: Varkens zijn het, varkens.

Giel: Nou, zeg.

(Rachel begint nu tegen Giel aan te praten, kijkt hem niet aan)
Rachel: Jij komt hier zeker ook om gratis naar Dre te luisteren?

Giel: Mag ik? Ik heb een hele zware dag op het kantoor achter de rug.

Rachel: En dan zeker allemaal gebrande cd’s van Dre in de kast staan?
Die man is gestorven voor jullie, en wat doen jullie?
Denken alleen maar aan jezelf.

Giel: Giel, loop eens een dag rond met een varkenspak.
Giel, laat je paarse snikkel nog eens zien.
Giel, stop weer eens een bierflesje in je reet.
Lachen, joh.

Rachel: Andre draait zich om in zijn graf,
En wie ligt er ’s nachts te woelen in haar bed?
Ik, zeker. Omdat jullie je klauwen niet thuis kunnen houden.

Giel: Zou zo graag ‘s, ik weet niet, een diepte-interview.
Zomergasten, dat lijkt me wel wat.
Giel, pijp nog eens een bever. Lachen.
Rachel: Zul je zien, straks plunderen ze ook nog de nalatenschap van Dreetje en Roxanne, en die zijn nog niet eens dood.

Giel: Was ik maar dood.

Rachel: Ach, klaag toch niet zo, vent.

(Rachel kijkt op, ziet dat Giel een varkenspak draagt)
Rachel: Je ziet er trouwens belachelijk uit.

Giel: Dit is mijn werkkleding.

Rachel: Wat doe je dan? Iets in de bio-industrie, zeker?

Giel: Nee, jij bent –

(Giels adem stokt)

Rachel: Wat?

Giel: Ik mag klagen. Je hebt geen idee hoe zwaar mijn leven is.

Rachel: (bekijkt varkenspak) Nou…

Giel: (pakt Rachel vast) Niemand begrijpt me!

(Giel en Rachel kijken elkaar aan. Rachel duwt Giel weg.)

Rachel: O, maar ik begrijp je wel hoor. Ik heb veel gevoel voor dat soort dingen.
Je bent een idioot in een varkenspak.

Giel: Dit pak is maar een masker. Daarachter schuilt een teergevoelige vlinder, een artiest!

Rachel: Artiest? Laat me niet lachen. Een clown, ja zeker, maar verder…

Giel: Ik draai muziek op de nationale radio, zuurkut! Ik ben een BN’er!
Het volk, dat houdt van mij!

Rachel: Jij, een BN’er? Ha, ik zei het toch, een clown!
Jij mag nog niet eens in de schaduw van Andrés voetstappen staan.

Giel: Daar zijn ze ook veel te zwaar voor…

(Rachel bestudeert Giel’s gezicht. Giel voelt zich hier ongemakkelijk bij)
Rachel: Wacht ‘s…ben jij niet die ene plaatjesdraaier die overal z’n piemel laat zien.

Giel: Overal, overal…
Dat is kunst. Maar zo iemand als jij zou dat niet weten.

Rachel: En wat bedoel je daarmee?

Giel: Wie luistert er nog naar Andre Hazes?

Rachel: Jij bent zo’n type die kwaad spreekt over André, zeker?
Wálgelijk, en dan wel weer voor niks z’n plaatjes draaien,

Giel: Hazes? Ik draai alleen maar kwaliteitsmuziek, geen achterhaalde carnavalskrakers!

Rachel: Cárnávál?!

Giel: Ja, carnaval, ja! Met rijmschema’s die m’n neefje van 5 nog niet zou durven te zingen.
(citeert Hazes) ‘ik ontmoette een meisje
met een hartje van goud
die me alles wil geven en veel van mij houd’
Ja, dat rijmt, bolle!

Rachel: Afgunst, afgunst! En wie krijgt de afgunst weer op haar bordje, ik zeker!
Je kan het gewoon niet hebben dat mijn Dré wel talent had! Maar stiekem koketteren jullie hem wel de pan uit, alsof het een of andere paljas is!
Mijn Dreetje, dat was pas een echte artiest.

Giel: Volgens mij moet jij een beetje ontspannen.
Je moet ’s naar Racoon luisteren, daar word je rustig van.
Goede muziek voor anale seks ook.

Rachel: Jij bent in het echt nog vervelender dan op de radio.

Giel: Denk je echt dat ik dat echt zo ben als op de radio?

Rachel: Nee. Je bent vervelender.

Giel: Zei de Hazesgroupie.
Waar is je Boa, wijffie?

Rachel: Heb jij enig idee wie ik ben, plaatjesdraaier?

(Rachel trekt Giel naar haar toe. Giel herkent haar)

 

Amanda Palmer – Oasis

Omdat maandag bij deze filmpjesdag is, nog ééntje voor de leukigheid.
Amanda - het coolste brechtian punk cabaret gothic meisje ooit – Palmer. Hooeh!

 

Support Our Troops, weet wat je eet

 

Einde Eindspel

Ik zit hier in een kamer zwart,
mijn ogen dicht en wacht,
op de klap.

Ik heb het droge suizen,
al gehoord, van de knuppel,
omhoog gebracht.

Mij rest niets dan knielen,
in het zwart, en wachten,
op de klap.

 

Waterschade

(Ouderwetse woonkeuken. Vergane glorie. Aan de muur schimmelige familieportretten . FOSKO (28), een loodgieter, zit voorovergebogen in een aanrechtkastje aan de leidingen te sleutelen. SYLVIA (60), zwaar opgemaakt en netjes gekleed, zit op een ouderwetse schommelstoel en doet een kruiswoordpuzzel)

Sylvia:
Fosko, lieverd? Weet jij deze:
‘Politieke waterschade kost nix.’. Negen letters.

Fosko:
Het Watergate-schandaal, mevrouw.

Sylvia:
Watergate….(telt het na) Ja, dat past!
Och, ik heb vandaag toch zo’n pijn in m’n rug, Fosko lieverd. Zo’n snerpende, zo’n jankende.

Fosko:
(vindt iets) Hé? Alwéér?

Sylvia:
Hoe wist jij dat eigenlijk? Jij was helemaal nog niet geboren toen, deugniet. Jij bent 28 jaar en 234 dagen oud.

Fosko:
Ik kijk Lotto weekend miljonairs, mevrouw.

Sylvia:
Het Watergateschandaal. Kijk, dat weet jij dan weer. Een loodgieter, nota bene.
Ik heb altijd gezegd, je moet de arbeiders niet onderschatten. Papalief trok er z’n neus voor op, wilde onder geen beding met ze praten. Maar ja, papa is samen met loodgieters vergast in Auschwitz, dus uiteindelijk waren ze toch allemaal gelijk.

(Fosko komt uit het kastje gekropen)

Fosko:
Heeft u last van ongedierte?

Sylvia:
Par-don!

Fosko:
Het verbindingsrubbertje van de leidingen is wéér verdwenen. Dat gebeurt bij u altijd.

Sylvia:
Ach, wat gek.
Heb ik je wel eens verteld dat ik in de oorlog zelfs zat ondergedoken bij arbeiders?

Fosko:
Ja, mevrouw…

Sylvia:
Papalief kon er z’n gat nog niet mee afvegen, maar arbeiders zijn tegen mij altijd heel vriendelijk geweest.
Jij ook, Fosko

Fosko:
Ja, mevrouw…

Sylvia:
Weet je nog, die kleine watersnoodramp die we hier hebben gehad? Toen heb jij me nog uit huis gedragen. Dat is alweer5 jaar geleden.

Fosko:
Toen was het ook het rubbertje.

Sylvia:
Gek kan het lopen. Als we toen niet die watersnoodramp hier hadden gehad, waren we een prachtige vriendschap misgelopen. Wacht. Ik zal je de foto’s van die arbeiders laten zien.

(Sylvia hobbelt af. Fosko rommelt in de kist, pakt het rubbertje. Sylvia terug met foto)

Sylvia:
Zie je. Hier was ik een jaar of vier. Schatten van mensen hoor, maar dat jurkje dat ze me aan hadden getrokken. dat kan écht niet.

(Fosko bekijkt de foto, draait ‘m om, ontdekt iets)

Fosko:
U zei toch dat u in de oorlog ondergedoken zat?

Sylvia:
Verschrikkelijke tijden, daar kan jij je geen voorstelling van maken, lieverd.

Fosko:
Deze foto is uit 1953.

(Sylvia pakt de foto)

Sylvia:
1953? Dat is het jaar van de watersnoodramp, lieverd. Je bent in de war.

(Stilte. Sylvia gaat verder aan haar puzzel. Fosko blijft even staan, kruipt dan weer het kastje in)

Sylvia:
Fosko, lieverd, weet jij deze?
Middelgrote katachtige, oude spelling. Vier letters.

Fosko:…Lynx.

Sylvia:
Vandaag toch zo’n pijn aan m’n rug. Zo’n pijn…

 

Terug uit Minsk

Later meer.

P.S. Alvast meer foto’s op www.toneelgroepvest.nl

 

Idealisme boeit in Sing for Darfur

Een levend standbeeld is op weg naar zijn werk. Verderop wordt iemands kaartje voor een benefietconcert gestolen en sterft een zakenman in een eenzame dood in een steegje. Welkom in Sing for Darfur.

De film Sing for Darfur werd in een recordtijd opgenomen met een minimaal budget. Het doel van het project: bewustzijn creëren over ‘ons’ en ‘Darfur’. Gelukkig wordt het nergens een veredeld Novib-spotje: het is een onderhoudende film geworden die eerder subtiel confronterend is dan prekerig.

Darfur bij de Kapper
Sing for Darfur werkt omdat het ‘ons’ laat zien en hoe westerse landen zich verhouden tot de rest van de wereld. In de vorm van een soort lange videoclip wordt een groep mensen in Barcelona gevolgd, die de aanloop naar een groot benefietconcert allemaal anders beleven.

Pijnlijke spiegel

De personages worstelen met kleine, dagelijkse conflicten, zijn op weg naar school, of laten hun haar doen bij de kapper. Intussen praten ze soms over problemen in Darfur, maar vaker over de dingen die hen écht bezighouden. Wie er ‘s avonds spelen op het benefietconcert is belangrijker dan het conflict zelf. Sing for Darfur houdt de kijker zo een vaak komische, maar ook pijnlijke spiegel voor, zonder antwoorden te bieden.

Melodramatisch is niet erg

De film heeft geen overkoepelend verhaal en geen duidelijke conclusie, maar door het hoge tempo en de grote diversiteit aan beelden, muziek en verhalen verveelt Sing for Darfur geen moment. Jammer alleen dat de makers zich niet hebben kunnen inhouden om aan het eind tóch nog even melodramatisch te worden, waardoor de film met een domper eindigt. Het is gelukkig niet genoeg voor een slechte nasmaak. De 75 minuten die eraan vooraf gaan zijn daar simpelweg te boeiend voor.

Sing for Darfur
Regie: Johan Kramer (e.a.)
Gezien op het Nederlands Film Festival 2008

 

Aan het meisje dat mij interviewde voor de dagkrant van het Nederlands Film Festival

Het spijt me.
Het spijt me.
Het spijt me.
Heus. Waarlijk.

Ik pochte dat ik op een schrijfopleiding zat en wel ’s ‘iets’ met film deed (ooit één kort scenario geschreven voor scenarioles…), en jij vroeg me of ik veel van Nederlandse film wist.

Nou, nee. Ik zie genoeg Nederlandse films, maar ik heb nog nooit één klassieker echt helemaal uit kunnen zitten.

Soldaat van Oranje? Turks Fruit? De Aanslag? Fanfare? Als Twee Druppels Water?

Nooit gezien…

Vandaar dat ik slechts met een diep nadenkend stilzwijgen reageerde toen jij me vroeg wat volgens mij de beste film aller tijden. De enige films die ik kon bedenken waren Minoes, Soldaat van Oranje, en Simon. En Minoes is een briljante film, maar ik kan toch moeilijk verkopen dat dat de beste film óóit is (ondanks Carice en katten), en Soldaat van Oranje heb ik dus niet eens gezien. Dus mompelde ik na ongeveer een minuut diep stilzwijgend nadenken…

‘Simon’

Maar de waarheid is, dat ik Simon stiekem niet de beste Nederlandse film ooit vind. Ik vind het niet eens een goede film, eigenlijk. Het duurt veel te lang voordat die Simon eindelijk ’s doodgaat, vind ik, maar dat terzijde.

Want, meisje dat mij interviewde, ik moet dus helaas toegeven dat ik tegen je heb gelogen. Het spijt me. Heus. Maar het was met de beste bedoelingen.
O, en ik heb even op de site van de Nederlandse film top 50 gekeken, en inmiddels denk ik dat ik je nu wél een eerlijk antwoord kan geven.

De beste Nederlandse film ooit is natuurlijk Het Zakmes

 

Please Sir

Please sir, please can I talk to you a minute? Thank you sir, I have a problem, my name is Asfvan, and I am from Iraq, I came here as a refugee but my work permit has been turned down 2 months ago and now I’m gonna be put out of Holland, I’ve been living on the street for two weeks, I’ve slept in that street tonight, there’s an organisation where I can sleep but I need the money, they give me food and shelter, I have friends in the north of the Netherlands where I can go to, they can help me, yesterday I hitchhiked for six hours but nobody picked me up please sir, I slept in front of the supermarket last night there’s only one church that wants to help me they give me some food and I can sleep there so please sir can I have your email? So maybe I can email you next week and you can bring me to Groningen Do you have some money So I can take a bus maybe? How much money is this? Don’t you have more?